İçindekiler

» Kısırlık Tedavi yön...

 Kısırlık Tedavi yöntemleri 



 

Abstinans süresi
Cinsel ilişkide bulunmadan geçen süredir. Semen analizi için örnek vermeden önce önerilen cinsel perhiz süresi 2-5 gündür. Meni ve menideki sperm miktarı cinsel perhiz süresi ile doğru orantılı olarak artar. Önerilenden daha uzun süre boşalma olamazsa spermler dölleme yeteneğini kaybederek dejenere olur. Sperm sayısı artsa bile kalitesi bozulur, normal yapıdaki spermlerin oranı azalır.

Aglütinasyon
Menideki antikorların varlığına bağlı olarak spermlerin birbirine bağlanarak kümeleşmesine aglütinasyon denir. Aglütinasyon olduğunda spermlerin hareketliliği ve yumurtayı dölleyebilme yeteneği azalır.

Akrozom reaksiyonu
Akrozom sperm başının ön %50-70’ini kaplayan yapıdır. Akrozom zarının plazma zarı ile birleşmesi ile akrozom reaksiyonu meydana gelir ve bu reaksiyon spermin yumurta zarına bağlanabilmesini sağlar. Günümüzde değişik yöntemler  kullanılarak yapılabilen akrozom reaksiyonu testleri ile spermin yumurtayı dölleme yeteneği hakkında fikir sahibi  olunabilir.


Alkol
Alkol testislerde vitamin A’nın biyoaktif formu olan retinole dönüşmesini engeller. Alkol kullanan erkeklerde  yapılan testis biyopsilerinde testis dokusunda maturasyon (olgunlaşma) bozukluğu görülür. Ayrıca alkol testosteron  (erkeklik hormonu) sentezini azaltarak impotansa (iktidarsızlık) neden olur.

Anatomi
Androjenler
Testisler tarafından üretilen erkek cinsiyet hormonlarıdır. Vücut ve kas gelişimini, tüylenmeyi, penis gelişimini ve  ses tellerinin gelişmini sağlar.

Anejakülasyon
Ejakülasyonun (boşalmanın) olmaması halidir. Omurilik zedelenmelerinden sonra ve multiple skleroz, şeker hastalığı gibi sinir sistemini etkileyen durumlarda görülebilir.

Antibiyotiklerin spermatogeneze etkileri
Birçok antibiyotik spermatogenezi (sperm üretimini) olumsuz etkiler. Bazı antibiyotikler menideki sperm sayısını ve hareketliliğini azaltırken bazıları da sperm oluşumunun belli evrelerde duraklamasına yol açar. Özellikle infertil erkeklerin antibiyotik kullanmadan önce mutlaka hekime danışmaları gerekir.

Antioksidanlar
Antioksidanlar oksijen radikallerinin yol açtığı zararları önleyen maddelerdir. Vitamin C, Vitamin E ve taurin gibi antioksidanlar oksijen radikallerinin sperm hareketliliği ve akrozom reaksiyonu üzerindeki olumsuz etkilerini azaltır. Özellikle sigara içen kişilerde kullanılmaları faydalı olur.

Antisperm antikorları
Antisperm antikorları erkek ve kadınların serumlarında, menide ve servikal mukusta (rahim ağzı salgısında) bulunur.Antisperm antikorları sperm hareketliliğini ve canlı sperm oranını azaltır, akrozom reaksiyonunu ve spermin yumurtaya bağlanmasını engelleyerek infertiliteye neden olabilir. Serumda IgG ve IgM tipi antikorlar, meni ve servikal mukusta ise IgA tipi antikorlar bulunur. Semen analizinde aglütinasyon tespit edildiğinde antisperm antikorlarının varlığını tespit etmek için test yapılması önerilir.Antisperm antikorlarına bağlı infertilite tedavisinde; bir süre kondom (prezervatif) kullanarak cinsel ilişkide bulunulması, kortikosteroidler gibi bağışıklık sistemini baskılayan ilaçların kullanılması veya spermi özel yöntemler ile hazırlayarak aşılama yapılması önerilir. Bunlarla sonuç alınamadığı takdirde tüp bebek vb. gibi yardımcı üreme tekniklerinin kullanılması önerilir.

Astenozoospermia
Sperm hareketliliğinin %50’den az olduğu durumdur. Kromozomal bozukluklar, yapısal anomaliler, varikosel, geçirilmiş enfeksiyonlar ve antisperm antikorlarının varlığına bağlı olarak spermlerin hareketliliği azalabilir. Meninin uygunsuz şekilde alınması ve incelemeye dek uzun süre geçmesi de sperm hareketliliğini azaltabilir.

Aşılama
Erkek eşten alınan meni örneği özel yöntemler ile hazırlanarak hareketliliği fazla ve yapısı normal olan spermlerden zenginleştirilir, hazırlanan spermler kadın eşin vajinasına yerleştirilen ince bir kateter yardımı ile rahim içine verilir.

Azoospermia
Menide hiç spermin bulunmamasıdır. Azosperminin nedenleri;
- Pretestiküler (testis öncesi) nedenler; beyinde hipotalamus ve hipofiz bezlerinde görülen bozukluklardır. Bu bozukluklara bağlı olarak üreme hormonları üretilmez.
- Testiküler nedenler; sperm üretimindeki bozukluklardır. Genetik nedenlere, inmemiş testise, kullanılan ilaçlara, yüksek ısı ve radyasyon gibi çevresel faktörlere, kabakulak enfeksiyonuna ve bağışıklık sistemindeki bozukluklara bağlı olarak sperm üretimi bozulabilir.
- Posttestiküler (testis sonrası) nedenler; kanallardaki tıkanıklıklar, cinsel fonksiyon bozuklukları ve retrograd ejakülasyondur (geriye boşalma). Sperm kanallarındaki tıkanıklıklar doğuştan olabileceği gibi geçirilmiş enfeksiyon ve ameliyatlara bağlı olarak da oluşabilir.

Bakteriyel Enfeksiyon
Üreme organlarında bakterilerin yol açtığı enfeksiyonlar menide lökosit (iltihap hücresi) artışına neden olur. Bu enfeksiyonlara bağlı olarak meni miktarı, sperm sayısı ve hareketliliği azalabilir.

Beslenme Bozukluğu
Üreme organlarında bakterilerin yol açtığı enfeksiyonlar menide lökosit (iltihap hücresi) artışına neden olur. Bu enfeksiyonlara bağlı olarak meni miktarı, sperm sayısı ve hareketliliği azalabilir.

Böbrek Yetmezliği
Böbrek yetmezliği olan hastalarda sperm üretimi, sperm gelişiminin ilk evrelerinde duraklar. Bunun bir nedeninin çinko eksikliği olabileceği düşünülmüştür. Bu hastalarda testosteron düzeyleri düşük, FSH ve LH düzeyleri yüksektir. Diyalizden sonra testosteron seviyesi biraz yükselir.

Bromokriptin
Prolaktin hormon (süt salınımını düzenleyen hormon) düzeyi yüksek olan hastaların tedavisinde kullanılır.Bromokriptin kullanımı ile bu hastalarda sperm sayısı ve hareketliliği artar. Prolaktin hormon düzeyi normal olan kişilerde kullanılmasının faydası yoktur.

Cinsel Temas Yolu İle Bulaşan Hastalıklar
Cinsel temas yolu ile geçen; klamidya, gonore (bel soğukluğu) ve sifilis (frengi) gibi enfeksiyonlar üreme sağlığını olumsuz etkiler. Bu enfeksiyonlar iltihabi reaksiyonlara, antisperm antikorlarının oluşumuna ve tüplerdeki tıkanıklıklara bağlı infertiliteye yol açar. Mikrobiyolojik incelemeler ile kolaylıkla tanısı konulabilen bu enfeksiyonlar antibiyotikler ile tedavi edilebilir.

Çinko
Çinko vücuttaki birçok enzimin, hormonun ve bağışıklık sisteminin çalışabilmesi için gereklidir. Leydig hücrelerinde testosteron sentezlenebilmesi için çinko gereklidir, diyetteki çinko eksikliği testiküler yetmezliğe neden olabilir.

Diabet
Diabetin (şeker hastalığının) üreme hormonlarına olan etkisi değişiktir. Diabetli erkeklerde cinsel fonksiyon bozuklukları görülür. Kan şekerinin kontrol altında olmaması ereksiyon azalması, impotans (iktidarsızlık) ve libido kaybına (cinsel isteksizliğe) yol açar. Bu bulgular diabetin kontrol edilmesi ile ilişkilidir.

Ejakülat
Ejakülatı yani meniyi epididimis, seminal bezler ve prostat bezinin salgıları oluşturur. Sperm hücreleri meninin %1-5’ini oluşturmaktadır. büyüklüktedir.

Elektro-Ejakülasyon
Ejakülasyon (boşalma) problemi olan hastalarda kullanılan yöntemdir. Rektumdan (makattan) prob ile uygulanan elektriksel uyarı sonrasında ejakülasyon gerçekleşir. Bu yolla elde edilen meni ile yardımcı üreme teknikleri uygulamaları yapılabilir.

Endokrinoloji
Sperm üretimi için erkek seks hormonlarına ihtiyaç vardır. Bu hormonlar ve etkileri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

HORMON ETKİSİ
GnRH
FSH ve LH hormonlarının salgılanmasını sağlar. Beyinde hipotalamustan salgılanır.

FSH
Testisteki sertoli hücrelerini uyararak sperm üretimini sağlar. Hipofiz bezinden salgılanır.

LH
Leydig hücrelerinde testosteron sentezlenmesini ve sperm üretiminin devamlılığını sağlar. Hipofiz bezinden salgılanır.

Prolaktin
LH’ın Leydig hücreleri üzerindeki etkisini arttırır. Hipofiz bezinden salgılanır.

Testosteron
Sperm üretiminin devamlılığını sağlar. Testisteki Leydig hücrelerinden salgılanır.

Estradiol
LH sentezini kontrol eder. Karaciğer, kas ve yağ dokusunda testosteronun metabolize edilmesi ile oluşur. %20-25’i Leydig hücrelerinden salgılanır.

İnhibin
FSH salınımını engeller. Sertoli hücrelerinden salgılanır.

Aktivin
FSH salınımını arttırır. Leydig hücrelerinden salgılanır.

Epididimis
Kanallarında sperm depolanan ve testisin arka yan kısmında yer alan yapıdır. Baş, gövde ve kuyruk kısmından oluşur. Baş kısmından testiküler sıvı emilerek menideki sperm konsantrasyonu artar, gövde kısmında spermler hareketlilik kazanır ve kuyruk kısmında da sperm depolanır.

Epispadias
Üretra ağzının (idrar kanal ağzının) penisin üst yüzünde olduğu durumdur. Bu durum inmemiş testis, ereksiyon bozuklukları ve retrograd ejakülasyon (geri boşalma) ile beraber görülebildiği ve sık tekrarlayan enfeksiyonlara yol açtığı için infertiliteye yol açar. Bu hastalarda cerrahi tedavi sonrası gebelikler elde edilebilir. 

                                                        karakayaturgay@gmail.com