Osteoporoz ve tedavisi



 

Osteoporoz

Bu hastalık özellikle menopozdaki kadınlarda yavaş ve sessiz bir biçimde kemik yapısının bozulmasına sebep olur. Bu durumda kemikler mukavemetini kaybeder. Olası en kötü sonuç kırıklardır. Yaşlı bir hastanın kalça kemiği kırılırsa 2 yıl içinde %35 hayatını kaybeder. Bu arada yaşam konforu da son derece azalır.

Vücutta iki tip kemik vardır.

1-Kortikal kemik: iskeletin %80 ini oluşturur

2-Trabeküler kemik: iskeletin % 20 sini oluşturur

Osteoporozda etkilenen esas kemik dokusu bu trabeküler kemiklerdir. İçi bal peteği gibidir. Omurgalar, el bileği, kalça, femur başı gibi yerlerdeki kemikler bu yapıdadırlar.

Kemikler sürekli olarak yenilenen ve bir yandan yapılırken bir yandan da yıkılan bir metabolizmaya sahiptir.Bu denge yıkım lehine değişirse yani yıkım artarsa veya yapım azalırsa osteoporoz denen durum oluşur.Menopozda olanda işte tam olarak budur.
Risk Faktörleri

Osteoporoz riskini artıran faktörler,

• Ameliyatla adet gördüğü dönemde rahmini ve yumurtalarını aldıranlar
• Menopozda olup tedavi edilmeyenler  
• Beyaz tenli olanlar
• Ailevi yatkınlıkları olanlar  
• Daha önceden kırık geçirenler
• Eklem hastalığı olanlar ve astımlılar
• Konik hasta olup kemik yıkımını hızlandıran ilaç kullananlar (Kortizon, guatr ilaçları, sara ilaçları, heparin v.s.)
• Kalsiyumdan fakir beslenenler, yetersiz D vitamini alanlar
• Sigara içmenler, alkol kullananlar, fazla kahve tüketenler
• Pasif bir hayat sürüp düzenli egzersiz yapma alışkanlığı olmayanlar
• Erkeklerde testosteron seviyesinin düşük olması
• Uzun süreli yatakta yatmak zorunda kalanlar  

Belirtiler

Osteoporozun ilk belirtileri; kemik ve eklem ağrıları , kamburlaşma, boy kısalması, yaygın sırt ağrıları ya da kolayca oluşan kırıklar şeklinde ortaya çıkar.

Fizik muayenenin yanında ayrıca röntgen çekilerek kırıklar tespit edilebilir.Kemik dansitesi bakılabilir.Standart çekim femur başı veya omurgalardan yapılan ölçümdür.45 yaşından önce yapılmasını eğer ilave bir risk faktörü yoksa önermiyoruz.Son dönemlerde MR ile kemiklerin trabeküler yapısının değerlendirilmesi önem kazanmaktadır.

laboratuarda yapılanlar:

Tam kan sayımı, kreatinin, üre, kalsiyum, fosfor, alkalen fosfataz, albümin, TSH, idrar kalsiyum ve fosfor konsantrasyonları tespiti, parat hormon ölçümü ve serum kortizol tayini.

Tedavide kemiklere kalsiyumun yeniden etkili bir şekilde sokulması esastır.Bu amaçla oldukça pahalı olan bazı ilaçlar kullanılmaktadır.Aktif d vitamini ,kalsiyum kullanımı ve kemik rezorpsiyonunu azaltan ilaçlar(kemiklerin azalmasını engellerler) yaygın olarak ve başarıyla kullanılmaktadır.Ayrıca menopozda hormon replasman tedavisinin yapılması bir çok avantajı yanında kemik erimesini de engeller.

Osteoporozdan Korunma

Egzersiz en önemli unsurdur.Pasif yaşamdan kaçınılmalı ve mümkünse ağır olmayan egzersizler yapılmalıdır. Kemiklere ona hala ihtiyaç olduğu ve gerekirse ağır yük altına girebileceği sinyali göndermenin tek tabii yolu budur. Böylece kemik yıkımı azalır ve kemik yapımı artar.

Kalsiyum ve kalsiyum içeren yiyecekler tüketilmeli ancak bunun işe yarayabilmesi için güneş ışığına maruz kalınmalıdır. Vücudun açık cildine 10-15 dakika güneş ışığı değmesi yeterli D vitaminini oluşturmaya yeter.

Sigara genel sağlığı olumsuz etkilediği gibi osteoporoz riskini de artırır.Alkolde yine kemik yıkımını artırarak osteoporozu çok olumsuz etkiler.

Hayata  olumlu bakmak iyimser olmak aktif bir yaşam sürmek genel sağlığımız açısından çok önemlidir. Osteoporoz tedavi edilebilir bir hastalık olup yaşam konforu açısından bu tedavi oldukça önemli katkılar yapmaktadır.