Endometriosis

Endometriosis hastalığının anlaşılabilmesi için endometrium dokusu ve sıklık değişikliklerinden kısaca bahsetmek gerekir:

Fonksion gören endometrium tabakasının rahim içinde olması gereken yerden başka yerde de olması durumudur.Normalde endometrium sadece rahim iç tabakasında bulunan bir dokudur. Siklusun dönemine göre 3 mm den 12 mm ye kadar kalınlığı değişim gösterir.Adet kanamasında bu tabaka kanla karışık olarak rahim ağzından çıkar ve vaginadan dışarıya dökülür.Endometriosis hastalığı genellikle doğurganlık çağı hastalığıdır. Menopozda yok denecek kadar azdır.

Görülme sıklığı üreyebilen kadınlarda % 3 ,kısır kadınlarda % 30 kadardır.

Bu hastalık östrojen hormonuna bağımlıdır.Sebebi tam olarak bilinmemektedir.Bir çok teori ortaya atılmışsa da hiç biri tam olarak ispatlanamamıştır.

Ameliyat esnasında lekeler tarzında, bazen de kabarık koyu renkli yapılar halinde görülürler.Genellikle çok sayıdadırlar.5-10 mm kadardırlar.En çok yumurtalık üzerinde yer alırlar.Ayrıca rahim bağları, rahim arka yüzeyi, douglas çukuru denen yerde de sıklıkla bulunurlar. Bu durum ağrılı cinsel ilişkinin de başlıca sebepleri arasındadır.Beyin akciğer gibi uzak organlarda da olduğu bildirilmiştir.

Hormonlara karşı tam olmayan bir duyarlılıkları vardır. Şiddetli ağrı varlığı lezyonların derinleştiği anlamını taşır.Normalde sadece rahim iç tabakasında bulunan endometrium dokusunun nasıl olup da başka alanlara yerleştiği kesin olarak bilinmemektedir.

 

Yukardaki resimde endometriosis odaklarının yerleşim yerleri görülmektedir.En sık görüldüğü yer yumurtalıklardır.Bu durum endometriomaların(çikolata kisti) ana sebebidir.

Yukarıdaki resimde her iki yumurtalıktaki endometrioma görüntülenmektedir. Bu odaklar küçük koyu kırmızı mavi siyah renkte düz veya çıkıntılı yapılar olarak görülürler.

Ultrason resminde yaklaşık 10 cm lik bir endometrioma görülmektedir.

Bu hastaların doktora başvuru sebepleri arasında ağrı ve infertilite ilk sırayı alır.Bu ağrılar bele ve sırta vurup aşırı rahatsız edicidir.İlişki esnasında ve sonrasında 1 saat kadar ağrı devam eder.Bazen de hiçbir şikayet yokken tesadüfen rutin muayenede tespit edilirler. 

Endometriosis ve infertilite ilişkisi

İleri derecede endometriosis yapışıklıklar nedeniyle gebeliği engeller. Hafif durumlarda ise gebe kalamama sebebi tam olarak bilinememektedir.

Ancak artmış karın içi sıvı, interlökin ve tümör nekrotizan faktör, prostoglandin yükselmeleri ,artmış makrofajlar bu duruma sebebiyet vermektedirler.Bu faktörler yumurtlamayı ve yumurtanın yakalanıp döllenebilmesini engellerler.Gebelik oluşsa bile rahme yerleşme ve gebeliği sürdürebilme kabiliyetinde azalmalara yol açarlar.CA12.5 sevyeleri genellikle yüksektir.Ultrasonografi, MR, laparoskopi teşhiste ana unsurlardır..

Endometriosis Tedavisi

Tedavide hedef

1-Ağrıyı azaltmak

2-Gebelik şansını artırmak

3Pelvik kitleyi olabildiğince küçültmek

4-Hastalığın tekararlamasını geciktirmek.

İnfertil endometriosislilerde yaklaşım cerrahi ve gnRH-a kullanımı olmalıdır.

1.     Medikal (ilaçla) tedavi:

Ağrı kesiciler , hormonal ilaçlar(gnRH-a, anti progesteronlar), doğum kontrol hapları, danazol, gnRH- agonistleri kullanılabilir.Ancak hiçbiri tam tedavi sağlamaz.İlaç tedavisinin infertilite üzerine olumlu bir etkisi yoktur.Şikayetler daha sonra yeniden başlamaktadır.

      2. Cerrahi tedavi:

           Esas tedavi cerrahidir.Bu amaçla laparoskopi(kapalı ameliyat), yada hastalık ilerlemişse laparotomi(açık ameliyat) yapılır.Mevcut odaklar koter yada lazer yardımıyla buharlaştırılır.Endometriomalar patlatmamaya çalışılarak çıkartılır.Batın en az 2 litre sıvı ile yıkanır.

            Her durumda cerrahi sonrası gebelik şansı oldukça artar.İlk 1 yıl gebelik şansının en yüksek olduğu dönemdir. Bu şans daha sonra hızla azalmaktadır. Sebep hastalığın nüks etmesi olabilir.