Disparoni  cinsel ilişki sırasında kadının rahatsız edici tarzda  vagina girişinde veya derin ilişkide ağrı hissetmesi durumudur. Cinsel ilşkide ağrı yakınması bir çok kadında bulunmaktadır ve  bu durum önemli bir gerilime ve eşiyle  ilişkisinde güçlüklere yol açar. Ağrı genellikle vajina ya da kasık bölgesinde gelişmektedir. Disparoniden yakınan kadınlar, acının verdiği korkuyla cinsel ilişkiye girmekten kaçınmaktadırlar. Hatta ağrının çok şiddetli olması, vajinal kasların, ilişkiye girilmesine engel olacak kadar sıkı kasılmasına bile yol açabilmektedir. İlk ilişkiden itibaren bu yakınması olanların yanı sıra yıllar sonra cinsel ilişkisi ağrılı olmaya başlayan kadınlar da vardır.

Ağrılı cinsel ilişki ne şekilde görülmektedir?

Cinsel ilişki sırasında ağrının oluştuğu yer  önemlidir. “Ağrı penisin vajinaya girişi sırasında vajina girişinde mi oluyor?.  Yada vajinaya tam olarak girdikten sonra alt kasık bölgesi veya karında mı oluyor ?”  Eğer ağrı girişte oluyor ise  yüzeyel disparoni , daha sonra kasıkta oluyor ise  derin disparoni olarak adlandırılmaktadır.Bu iki ağrı çeşidinin ayrılması tanı  ve tedavide yardımcıdır. Yüzeyel disparoniye (yüzeyel ilişkide ağrı)  vajina veya vulvanın enfeksiyonları, vajina girişinin darlığı,yırtılmamış kızlık zarı (hymen),  vajinanın kayganlığını sağlayan vajina sekresyonunun az olması gibi durumlar neden olurken;  derin disparoniye (derin ilişkide ağrı) genellikle rahim, yumurtalık, tüpler veya alt karın bölgesi ile ilişkili hastalıklar ve enfeksiyonlar  neden olabilmektedir ve bu durumda ileri bir pelvik patoloji veya prolabe over sendromu düşünülmektedir.

Cinsel ilişkide ağrı eğer  2 haftadan daha uzun süre devam etmişse, çoğunlukla kısır döngü halini almıştır. Ağrının gerçek nedeni hala devam ediyor veya ortadan kalkmış olabilir. Ancak kadının vajinası ağrı korkusu nedeniyle kuru ve dardır. Bu tip vakalar bazen vajinismusta görülebilir ve vaginismus ile karışabilmektedir.

Cinsel ilişkide ağrı olmasının  sebepleri nelerdir?

Aksi kanıtlanıncaya kadar ağrılı cinsel ilişki   fíziksel bir sorun olarak ele alınmalıdır, psikolojik olarak değerlendirilmemelidir. Çoğu kez fiziksel bir sorun vardır veya disparoni fiziksel bir sorunla birlikte başlamıştır. Normal cinsel ilişkide, cinsel uyarım vajina genişlemesine ve ıslanmasına, bu da daha fazla heyecan ve zevk duyulmasına yol açar. Her hangi bir nedenle ağrı ortaya çıkarsa, kadının coşkusu ve zevk alması önlenir, vajinal genişleme olmaz ve sonuç olarak  vajinal kuruluk ortaya çıkar Bu durumda penis hareketleri daha da ağrılı olur. Cinsel ilişki, zevk verecek yerde ağrı uyandıran bir kısır döngüye dönüşür.Disparoninin sıklıkla saptanan

sebepleri;

Ø       Vajinal bölgede ya da rahimde gelişen enfeksiyonlar ,genital siğiller

Ø       Vajinada, rahimde veya yumurtalıkta gelişen kitle ve tümörler

Ø       Vajinada yabancı cisimlere karşı oluşan alerjiler

Ø       Rahim ağzı enfeksiyonları ,servisitler

Ø       Endometriyozis ve buna bağlı batın içindeki organlardaki yapışıklıklar ,çikolata kistleri

Ø       Yeterince hazır olunmadan ilişkiye girme ve buna bağlı vajinada oluşan tahriş

Ø       Menopoz döneminde vajinada oluşan kuruluk ,östrojen eksikliği

Ø       Mesane ve rahimde sarkma ,bağlarda gevşeme

Ø       Kızlık zarıyla ilgili sorunlar,kızlık zarının kalın olması yada tam yırtılmaması,hazne girişinde   darlık ,haznede darlık

Ø       Ender olarak görülse de doğumsal vajina kusurları

Ø       Genital organlara daha önce yapılmış ameliyatlar

Ø       Kanser ameliyatları ,kanser tedavisi görmüş hastalar

Ø       Psikolojik sorunlar ,vaginizmus

Ø       Çocukluk veya genç yaşta yaşanmış olumsuz cinsel olaylardır. (cinsel taciz, tecavüz ,enses)

Disparoni (ağrılı cinsel ilişki)  şikayeti olan hastalar ne yapmalıdır?

İlk yapılması gereken bir jinekoloğa başvurup  detaylı bir muayene olmaktır.Vagina girişinde darlık (haznede darlık - dar hazne) ,kızlık zarının kalın olup olmadığı veya başka bir anomali varlığı incelenmelidir. Çünkü ağrılı cinsel ilişkinin çoğunlukla sebebi kadın genital organlarında olan fiziksel bozukluklar ,hastalıklardır. Muayene ve anamnezin detaylı yapılması çok önemlidir, çünkü nadiren  sorun başka bir yerde ve hatta üreme organları dışındaki diğer bölgelerde de olabilmektedir. Disparoni, kronik pelvik ağrının özel bir şekli olduğu için hastalar kronik pelvik ağrı açısından değerlendirilmelidirler. Kadın hastalıkları dışında kronik pelvik ağrı sebepleri arasında sindirim sistemi hastalıkları,böbrek ve idrar yolları hastalıkları,kas- iskelet sistemi hastalıkları, ruhsal hastalıklar sayılabilmektedir.

Ağrılı cinsel ilişkinin tedavisi nasıl yapılmaktadır?

Cnsel ilşkide ağrı ve buna bağlı ilşkiye girememe şikayeti  tedavisinin  ana prensibi,ağrının sebebini bulmak ve onu tedavi etmektir.Örneğin hasta menopozda ise   menopoz döneminde  vagen epitelinin sağlamlığını ve kayganlığını sağlayan östrojen hormonu eksikliği nedeni ile disparoni  olabildiğinden ,bu durumun tedavisi için o bölgeye lokal östrojen tedavisi veya hafif ağızdan alınan östrojen ilaçları önerilebilmektedir.

Disparoni  enfeksiyondan kaynaklanıyorsa antibiyotik tedavisi yeterli olabilmektedir. Eğer cinsel ilişkide oluşan ağrının nedeni yumurtalık kistleri, tümörleri, endometriozis veya miyom olarak düşünülüyorsa bunlara yönelik tedavi ve gerekirse  laparoskopik  cerrahi  ile tedavi gerekebilmektedir. Kızlık zarı cinsel ilişki sırasında yırtılmayacak kadar kalınsa, basit bir cerrahi yöntemle hemen kesilerek sorun ortadan kaldırılmaktadır.Bu işleme "Hymenotomi"(Himenotomi) denmektedir. Kızlık zari dikimi 'nin tersi bir tıbbi tabir yani "Hymenoplasti" (Hineoplasti) .

Nadiren de olsa altta yatan sebep psikolojik ise ve verilen tıbbi tedavilerden fayda görmüyor ise psikolojik danışmanlık ve destek tavsiye edilmektedir .

Tedavilere rağmen rahatlama olmuyorsa ne yapılmalıdır?

Nadiren de  olsa disparoninin  sebebi tam açıklanamaz veya uygulanan tüm tedavi veya cerrahi tedaviler fayda sağlayamaz . Fakat kadını rahatlatmak için yapılması gereken bazı öneriler vardır.

• Cinsel ilişki sırasında bol miktarda lubrikan (kayganlaştırıcı) kullanılması tavsiye edilir. Vazelin ve prezervatifli cinsel ilişki tavsiye edilmez,ağrıyı ve tahrişi daha fazla arttırabilmektedir. Özel yapılmış kayganlaştırıcılar tavsiye edilmektedir.
• Cinsel birleşme sırasında  kadının, penisin vajinaya girişini kontrol etmesi önerilmektedir.
• Vagina girişinin en çok açıldığı cinsel pozisyonlar ile ilişki tavsiye edilir.Penis girişi en fazla, kadının sırtüstü yatarken bacaklarını eşinin omzuna dayadığı pozisyonda gerçekleşir. Kadının bacakları göğsünden uzaklaştığı ölçüde penis girişi azalır. En az giriş, kadının sırtüstü yatar durumda bacaklarını düz olarak uzattığında mümkün olur. Bu pozisyonda, penis girişi az olmakla birlikte kadın bacakları ile labiumları sıkıştırarak vulvar teması artırabilir ve ağrı da tabii ki artmaktadır.
• Çiftlere, her zamanki ilişkilerine bazı hoş ve cinsel yönden uyarıcı deneyimler ve fanteziler katmaları önerilebilir. (Bu gibi uygulamalar vajinal genişlemeyi artırıp kuruluğu önleyerek sürtünme ve ağrıyı azaltır)