Disparoni ağrılı cinsel ilişki demektir.Bu ağrı derinde yada yüzeyel olabilir.Bazen her iki durum birliktedir.Psiklolojik yada ruhi sebeplere bağlı olabilir. Psikolojik faktörler arasında seksin kötü küçük düşürücü bir eylem olduğu fikri olabilir.Çocukluk çağında cinsel tacizler, cinsel suistimal, seksüel eşe karşı öfke, tiksinme gibi etkenler de ağrılı cinsel ilişkinin ruhsal sebepleri arasındadır. Bu durum çok sık rastlanılan bir durumdur ve kadınların neredeyse 2/3 ünü çeşitli derecelerde etkiler.

Tanı için sınıflandırma:

1)Girişte ağrı.

Nedenleri vulva ve vageni ilgilendiren hastalıklar iltihaplar, doğum yırtıkları, bartholin bezi iltihabı virüs enfeksiyonları, condilomlar, sistit idrar yolu iltihapları vs.

2)Vaginanın orta bölüm ağrıları:

Kayganlık eksikliği cerrahi nedbeler kısa vagen

3)Derin ağrı.

Karın içi yapışıklıklar tümörler, endometriosis, PID, ters rahim, myomlar, büyümüş rahim, kronik irritan barsak hastalıkları, yumurtalık hastalıkları, kistleri.

Ayrıca kuruluk bilhassa menopozda ağrılı cinsel ilişkinin ana sebebidir.

Genital sistem ameliyatlarından sonra da(rahim alınması, idrar kesesi ameliyatları, idrar kaçırma ameliyatları, bartolin kisti çıkartılması gibi) ağrılı ilişki daha sıktır.

Tanıyı netleştirmek için yapılması gerekenler:

Tam kan sayımı

Kan biokimya değerleri

Hormonal testler(E2, Free Testosteron,DHEAS, FSH, LH, PRL, TSH, SHBG)

Ayrıntılı ultrasonografik inceleme.

TEDAVİ

1)Seksüel tedavi:Psikiyatristler tarafından yapılır.

2)Hormon tedavisi:En çok başarı menopozda elde edilir.Östrojenle genital sistem kan akımı artar.Kuruluk kaybolur. Cinsel istekte artma meydana gelir.Kandaki östrojen sevyesi 50 pg/mL sevyesine çıkartılmalıdır.Ayrıca androjenik etkileri olan ilaçlar cinsel isteği artırıcı etki gösterirler.(Tibolon)

3)Non hormonal tedaviler:Bunların çoğu araştırma safhasındadır.Heyecanlanma fazına etkilidirler.Örnek olaral sildenafil, L.Arginin, yohimbin, fentolamin gibi ilaçlar bu nedenlerle denenebilir.

Ayrıca bazı medikal aletler de vakum, elektrik uyarımı gibi nadiren denenmektedir

Tedavilere rağmen rahatlama olmuyorsa ne yapılmalıdır?

Nadiren de  olsa disparoninin  sebebi tam açıklanamaz veya uygulanan tüm tedavi veya cerrahi tedaviler fayda sağlayamaz . Fakat kadını rahatlatmak için yapılması gereken bazı öneriler vardır.

• Cinsel ilişki sırasında bol miktarda lubrikan (kayganlaştırıcı) kullanılması tavsiye edilir. Vazelin ve prezervatifli cinsel ilişki tavsiye edilmez,ağrıyı ve tahrişi daha fazla arttırabilmektedir. Özel yapılmış kayganlaştırıcılar tavsiye edilmektedir.
• Cinsel birleşme sırasında  kadının, penisin vajinaya girişini kontrol etmesi önerilmektedir.
• Vagina girişinin en çok açıldığı cinsel pozisyonlar ile ilişki tavsiye edilir.Penis girişi en fazla, kadının sırtüstü yatarken bacaklarını eşinin omzuna dayadığı pozisyonda gerçekleşir. Kadının bacakları göğsünden uzaklaştığı ölçüde penis girişi azalır. En az giriş, kadının sırtüstü yatar durumda bacaklarını düz olarak uzattığında mümkün olur. Bu pozisyonda, penis girişi az olmakla birlikte kadın bacakları ile labiumları sıkıştırarak vulvar teması artırabilir ve ağrı da tabii ki artmaktadır.
• Çiftlere, her zamanki ilişkilerine bazı hoş ve cinsel yönden uyarıcı deneyimler ve fanteziler katmaları önerilebilir. (Bu gibi uygulamalar vajinal genişlemeyi artırıp kuruluğu önleyerek sürtünme ve ağrıyı azaltır)